Người “nghệ sĩ” của vùng nước Tây, núi Bun

           Sinh ra và lớn lên ở vùng nước Tây, núi Bun ( Xã Măng Cành, huyện Kon Plông), đến với nghệ thuật dân gian của đồng bào M’Nâm không sớm, nhưng anh A Gông đã để lại dấu ấn trong quá trình chế tác tượng gỗ dân gian. A Gông vinh dự là một trong số 43 nghệ nhân của tỉnh Kon Tum được phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Nghệ nhân ưu tú” năm 2015.  

          

Nghệ nhân A Gông đẽo tượng gỗ  tại Liên hoan Nghệ thuật dân gian

                Tây Nguyên gắn với Tuần lễ Văn hóa- Du lịch tỉnh Kon Tum lần thứ 3

          Khu vực nhà rông Kon KLor (Thành phố Kon Tum) những ngày diễn ra Liên hoan tạc tượng gỗ trong khuôn khổ Liên hoan Nghệ thuật dân gian Tây Nguyên gắn với Tuần lễ Văn hóa- Du lịch tỉnh Kon Tum lần thứ 3- năm 2016 luôn thu hút đông bà con trong tỉnh và du khách đến tham quan, tìm hiểu nét đẹp nghệ thuật truyền thống độc đáo của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Cần mẫn, chăm chỉ làm việc,bức tượng người phụ nữ đi xúc cá của A Gông dần định hình, hoàn chỉnh. Ở làng, suốt ngày bận  rộn với công việc ruộng rẫy, lúc rảnh mới đem chày, đục ra gọt, đẽo.Về  dự liên hoan, tập trung tạc tượng, hơi căng thẳng, nhưng không khí đông vui làm vơi mệt nhọc. Nghệ nhân nào cũng say sưa, miệt mài, cố gắng hoàn tất bức tượng của mình.

          Ngày trước, làng Kon Du( xã Măng Cành) của A Gông có già A KRăk được biết đến là  “cây đại thụ” tạc tượng gỗ của cả vùng núi đông Trường Sơn.Tiếp bước già A KRăk, ông A Phía cũng nổi tiếng không kém. Ông A Phía nay mới hơn 60 tuổi, nhưng sức khỏe giảm sút. Nét đẹp văn hóa truyền thống của cha ông được trao gửi cho lớp người đi sau như A Gông.

         Người M’Nâm ở Măng Cành không có phong tục làm tượng nhà mồ, mà chủ yếu là tạc tượng dùng trong lễ hội, sinh hoạt hàng ngày. Tượng gỗ gần gũi với đời sống của cư dân vùng rừng núi được thiên nhiên ưu đãi cây rừng, gỗ núi; phản ánh nét đẹp sinh hoạt giản dị, gần gũi của bà con. Tượng gỗ dùng để trang trí cũng thể hiện sự tài hoa, khéo léo của con người gửi đến đấng tối cao. Hàng năm, người M’Nâm bên suối Đăk Tây, núi Ngok Bun của AGông có hai lễ  hội dân gian quy mô lớn và mang ý nghĩa đặc biệt với cộng đồng, là lễ ăn lúa mới và lễ mừng chuồng trâu.Hai lễ này lúc nào cũng có tượng gỗ được trưng bày, thể hiện sự trang trọng, tính linh thiêng của hội làng. Trong lễ ăn lúa mới, tượng gỗ được trưng bày ở sân nhà rông, nơi diễn ra lễ hội tưng bừng của bà con. Trong lễ mừng chuồng trâu, tượng gỗ được đặt ở hai bên cửa ra vào chuồng mới dựng.

          Ngày nhỏ, cậu bé A Gông thích tượng gỗ, hay lân la theo những người già xem đẽo tượng con chim con thú, nhưng ham chơi nên chưa có ý thức học nghề. Khi già A KRăk đã về với đất, số nghệ nhân  thạo nghề ngày càng lớn tuổi theo từng mùa rẫy, A Gông cùng đám trai trẻ mới thực sự cảm thấy trách nhiệm của cộng đồng đặt lên chính mình. Mang sẵn trong lòng niềm yêu thích chưa đủ, để đẽo được mỗi bức tượng từ cây gỗ khô cứng, người thợ cần siêng năng, tỉ mỉ và cả sự khéo léo trong từng đường rìu, nhát đục để biến những hình dung trong đầu của mình về hình khối, đường nét thành thực tế sinh động. Cùng một chủ đề, song tùy vào bối cảnh và cảm xúc của người tạc tượng mà cho ra đời mỗi bức tượng khác nhau, không rập khuôn,không trùng lặp.

         34 tuổi đời, A Gông đã có gần 20 năm gắn bó với tượng gỗ. Tượng gỗ được A Gông chế tác cho gia đình, người thân và bà con trong làng rất gần gũi, với chủ yếu là tượng đàn ông đi rừng, đi rẫy, đàn bà địu con, đi xúc cá, đàn ông ngồi trầm tư, đàn bà mang gùi… Mấy năm gần đây, A Gông vinh dự được 2 lần tham gia đẽo tượng trong Tuần lễ Văn hóa- Thể thao- Du lịch  của tỉnh tổ chức tại huyện Kon Plông, 2 lần tham gia sự kiện văn hóa của tỉnh được tổ chức ở thành phố Kon Tum và 1 lần được góp mặt tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam ở Thủ đô Hà Nội.  Đến với hội thi tạc tượng lần này, tác phẩm “chị em đi xúc cá” với hình ảnh người mẹ đeo giỏ bên hông, địu con, A Gông muốn gửi gắm tình cảm  sâu nặng đối với  những người mẹ, với vợ, người phụ nữ M’Nâm tảo tần, chịu thương chịu khó.

          Vui sướng và tự hào được vinh danh là một trong 43 nghệ nhân ưu tú  năm 2015 của tỉnh Kon Tum tại Liên hoan Nghệ thuật dân gian Tây Nguyên gắn với Tuần lễ Văn hóa- Du lịch tỉnh Kon Tum lần thứ 3- năm 2016, người “ Nghệ sĩ” của vùng nước Tây, núi Bun A Gông bảo càng phải cố gắng nhiều hơn; chịu khó tìm tòi, học hỏi thêm để có những tác phẩm mỹ thuật dân gian đẹp và ý nghĩa, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên nói chung, Kon Tum nói riêng trong đời sống cộng đồng./.

               Bài, Ảnh: Bình Minh

Tin liên quan

Bình luận